Η περίπτωση Ίμβρου και Τενέδου

Μετά την μικρασιατική καταστροφή  οι χώρες που είχαν συνυπογράψει την Συνθήκη των Σεβρών πλέον της Ρωσίας κλήθηκαν να επανεξετάσουν σε επίπεδο διεθνούς συμφωνίας  το νέο status quo  που είχε προκύψει. Η συνεδρίαση για την συμφωνία ξεκίνησε στις 22-10-1922 και μετά από 7,5 «θυελλώδεις» μήνες κατέληξε στην υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάννης (24-7-1923). Παρότι τα νησιά Ίμβρος και Τένεδος είχαν απελευθερωθεί από τον ελληνικό στρατό ήδη από το 1912,  η Ελλάδα υποχρεώθηκε να πληρώσει σε είδος (ελλείψει χρημάτων)  και αναγκάστηκε να τα παραχωρήσει στην Τουρκία με ταυτόχρονη όμως αναγνώριση της αυτοδιοίκησής τους από τους Έλληνες που ήταν τότε περίπου το 90% του πληθυσμού των κατοίκων. Το άρθρο 14 της Συνθήκης προβλέπει επί λέξει τα εξής:

«Αι νήσοι Ίμβρος και Τένεδος, παραμένουσαι υπό την τουρκικήν κυριαρχίαν, θα απολαύουν ειδικής διοικητικής οργανώσεως, αποτελουμένης υπό τοπικών στοιχείων και παρεχούσης πάσαν εγγύησιν εις τον αυτόχθονα μη μουσουλμανικόν πληθυσμόν όσον αφορά την τοπικήν αυτοδιοίκησιν και την προστασίαν των ατόμων και των αγαθών. Η τήρησις της τάξεως θα διασφαλίζεται υπό αστυνομίας στρατολογουμένης εκ του αυτόχθονος πληθυσμού, μερίμνη της ως άνω προβλεπομένης τοπικής διοικήσεως και υπό τας διαταγάς αυτής τιθεμένης.»

Το παραπάνω αυτοδιοίκητο συνοδευόταν από προστατευτικές διατάξεις για τις πάσης φύσεως μειονότητες (εθνικές, θρησκευτικές κλπ) οι οποίες επιβλήθηκαν  στην Τουρκία, καθότι είχαν ήδη προηγηθεί οι γενοκτονίες των Αρμενίων από το 1894 επί της διοικήσεως του επονομαζόμενου και «κόκκινου Σουλτάνου» , Αβδούλ Χαμίτ Β΄, και ολίγον μετά  των Ελλήνων της Μικρασίας και των Ασσυρίων.

Οι διατάξεις αυτές που αφορούν κυρίως στα άρθρα 38 έως και 44 ήταν «ειδυλλιακές» για τις μειονότητες και προέβλεπαν προστασία ζωής και  ελευθερίας, κυκλοφορίας και μεταναστεύσεως, ανεξιθρησκείας, «…απόλαυσιν των αστικών και πολιτικών δικαιωμάτων και ιδία την παραδοχήν εις τας δημοσίας θέσεις, αξιώματα και τιμάς ή την εξάσκησιν των διαφόρων επαγγελμάτων και βιομηχανιών. Ουδείς περιορισμός θέλει επιβληθή κατά της ελευθέρας χρήσεως παρά παντός τούρκου υπηκόου οιασδήποτε γλώσσης, είτε εν ταις ιδιωτικαίς ή εμπορικαίς σχέσεις, είτε ως προς την θρησκείαν τον τύπον και πάσης φύσεως δημοσιεύματα, είτε εν ταις δημοσίαις συναθροίσεσιν . Παρά την ύπαρξιν της επισήμου γλώσσης θα παρέχωνται αι προσήκουσαι ευκολίαι εις τους τούρκους υπηκόους, τους λαλούντες γλώσσαν άλλην ή την τουρκικήν δια την προφορικήν χρήσιν της γλώσσης, αυτών ενώπιων των δικαστηρίων ανευ διακρίσεων» (άρθρο 39).

Όμως, η ιδεατή αυτή αποτύπωση δικαιωμάτων έμεινε «στα χαρτιά». Το Κεμαλικό καθεστώς, ακολουθώντας πιστά τον οθωμανικό προγραμματισμό γενοκτονίας και εξολόθρευσης των μειονοτήτων, λειτουργώντας συστηματικά και προγραμματισμένα αλλά πιο «έξυπνα», ξεκίνησε την απολύτως αντίθετη πολιτική. Ενδεικτικά  απαγόρευσε στους Έλληνες να ασκούν τουλάχιστον 30 επαγγέλματα, να ομιλούν την ελληνική γλώσσα, να τελούν θρησκευτικό γάμο, επέβαλε δυσβάσταχτους φόρους που αν δεν πληρώνονταν  σε 15 ημέρες κατέληγαν σε δήμευση περιουσίας  και καταναγκαστικά έργα του δύστυχου οφειλέτη, επέβαλε αιφνίδιες απελάσεις και συνακόλουθες δημεύσεις περιουσιών, ενώ συστηματικά προσπάθησε να «καταργήσει»  το Πατριαρχείο με τον οικονομικό «στραγγαλισμό» του και την προσπάθεια ελέγχου του, παράλληλα δημεύοντας και καταστρέφοντας εκκλησίες, μητροπόλεις, μοναστήρια, νεκροταφεία με ταυτόχρονη σύληση τάφων. Κι όλα αυτά που αναφέρω είναι μόνον ενδεικτικά των όσων συνέβησαν από τότε μέχρι σήμερα για τα οποία θα επανέλθω ειδικότερα. Η δική μας «νύχτα των κρυστάλλων» την (6^η με 7η Σεπτεμβρίου 1955)  εις βάρος των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης και της βαρβαρότητας που υπέστησαν υπό το βλέμμα της απαθούς τουρκικής αστυνομίας (λόγου χάρη 2000 περίπου Ελληνίδες βιάστηκαν εκ των οποίων 200  καταγγέλθηκαν επισήμως) δείχνουν το κλίμα της τρομοκρατίας αλλά και την διαρκή τουρκική πολιτική βούληση.

Σε αυτό το ζοφερό κλίμα «ταλανίστηκαν» και η Ίμβρος και η Τένεδος κατά παράβαση των ρητών διατάξεων της Συνθήκης της Λωζάννης. Τα καταγεγραμμένα γεγονότα που αναφέρω είναι μόνον ενδεικτικά, εντασσόμενα στο «πογκρόμ» εις βάρος των Ελλήνων και εν γένει των χριστιανικών πληθυσμών.

Χαρακτηριστικά, αµέσως, µετά την εγκατάσταση, στις 4 Οκτωβρίου 1923, των Τουρκικών αρχών  αγνοήθηκε τελείως η ειδική αυτοδιοίκηση που έπρεπε να υπάρχει στα δύο νησιά, τα οποία τους προσφέρθηκαν χαριστικά µε πρωτοβουλία της Μ. Βρετανίας. ∆ιόρισαν χωρίς καθυστέρηση Τούρκο διοικητή και έστειλαν αµέσως στην δικαιοσύνη, στα τελωνεία, στην αστυνομία και στις λιμενικές αρχές Τούρκους αξιωματικούς, απολύοντας όλους τους αιρετούς τοπικούς λειτουργούς. Αποκεφάλισαν την ηγεσία των χριστιανών χαρακτηρίζοντας ανεπιθύμητα 1.500 άτομα από την Ίμβρο και 64 προκρίτους από την Τένεδο που είχαν καταφύγει προσωρινά σε ασφαλέστερους τόπους. Η ακίνητη περιουσία όλων κατασχέθηκε.

Με τον Νόµο 1151 που ψηφίστηκε από την Τουρκική Εθνοσυνέλευση στις 25 Ιουνίου 1927, καταργήθηκε ουσιαστικά και επίσημα το καθεστώς αυτοδιοίκησης των νησιών, έκλεισε µε διάφορες προφάσεις το Ελληνικό Σχολαρχείο, απαγορεύτηκε η διδασκαλία της Ελληνικής γλώσσας και οι χριστιανοί τέθηκαν υπό διωγμό µέχρι την πλήρη εξολόθρευσή τους. Ο νόμος αυτός αναστέλλεται το 1951 και επανέρχεται το 1960 εφαρμοζόμενος πιο βίαια.

Το 1943 οι τουρκικές αρχές συνέλαβαν και εκτόπισαν στην Προύσα τον μητροπολίτη  Ίμβρου Ιάκωβο, ενώ δήμευσαν τις περιουσίες των ιερών Μονών Μεγίστης Λαύρας και Κουτλουμουσίου του Αγίου Όρους στην Ίμβρο, παραχωρώντας τες σε εποίκους, οι οποίοι κατέστρεψαν αμέσως τις εκκλησίες και τα κτίρια των μονών. Ο δε δήμαρχος της Ίμβρου και τρεις κοινοτάρχες που διαμαρτυρήθηκαν συνελήφθησαν και εκτοπίσθηκαν στην Μικρά Ασία.

Στις 6 και 7 Σεπτεμβρίου 1955  ο ελληνισμός των νησιών βιώνει αντίστοιχες των Κωνσταντινοπουλιτών πράξεις βαρβαρότητας.

Το 1964 εφαρμόστηκε το περιβόητο eritme programi, δηλαδή το πρόγραμμα διάλυσης και τουρκοποίησής τους. Σημειώνουμε ότι στην Ίμβρο κατοικούσαν  τότε 7.000 κάτοικοι εκ των οποίων 200 Τούρκοι δημόσιοι υπάλληλοι. ∆ηµεύτηκαν τα ακίνητα των Ελληνικών σχολείων στα οποία αφαιρέθηκε επί τη βάσει του νόμου 502/1964 η άδεια λειτουργίας (έξι δημοτικά σχολεία και το γυμνάσιο της Ίμβρου, όπως και το δημοτικό σχολείο της Τενέδου) και έκλεισαν αµέσως. Το ίδιο έτος με τον νόμο 6830 «περί Απαλλοτριώσεων» «υφαρπάχτηκαν» οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις των νησιών (περί το 90%) µε εξευτελιστικές αποζημιώσεις. Χαρακτηρίζονται μεγάλες εκτάσεις αναδασωτέες και κηρύσσονται απαγορευμένες για βοσκή. Απαγορεύτηκε η αλιεία ώστε να αφαιρεθεί µια σημαντική βιοποριστική δυνατότητα των κατοίκων. Εγκαταστάθηκαν στρατόπεδα χωροφυλακής και μεταφέρθηκαν έποικοι από τον Πόντο και την Βουλγαρία. Η περιοχή ανακηρύχτηκε “επιτηρούμενη ζώνη” και κάθε Έλληνας και ξένος επισκέπτης έπρεπε να εφοδιαστεί µε ειδική άδεια από τον Νοµάρχη ∆αρδανελίων. Μεταφέρθηκαν, λίγο αργότερα, ανοικτές φυλακές με 600 βαρυποινίτες για την κατατροµοκράτηση των κατοίκων στους οποίους η μοναδική οδός διαφυγής που υπήρχε ήταν η φυγή από τις πατρογονικές εστίες. Την ίδια χρονιά  βεβηλώνουν και τα τριακόσια εξωκκλήσια της Ίμβρου και τα καταστρέφουν

Το 1973 δολοφονείται ο Στέλιος Καβαλιέρος από “άγνωστους” στην Παναγία της Ιµβρου, τον δε επόµενο χρόνο ο ∆ήµαρχος Ιµβρου µαζί µε 20 επιφανείς νησιώτες φυλακίστηκαν στα ∆αρδανέλια. Το βράδυ της Τουρκικής εισβολής στην Κύπρο, τον Ιούλιο του 1974, λεηλατήθηκε η παλαιά Μητρόπολη της Ιµβρου και βεβηλώθηκε το νεκροταφείο στο χωριό Κάστρο του νησιού. Το επόµενο καλοκαίρι βιάστηκε και δολοφονήθηκε από Τούρκο στρατιώτη η Στυλιανή Ζούνη, µητέρα δύο παιδιών, στο χωριό Αγιοι Θεόδωροι της Ιµβρου. Ακολούθως, την διετία 1975-1976 απαλλοτριώθηκαν και άλλα κτήµατα, από τα λίγα που είχαν αποµείνει στους χριστιανούς κατοίκους, µε εξευτελιστικές, όπως πάντα τιµές.

Ακολούθησαν την δεκαετία του 1980 νέες “ανεξιχνίαστες” δολοφονίες. Τον Ιούλιο του 1980 κατακρεουργήθηκε στο Σχοινούδι από δήθεν άγνωστους ο Γεώργιος Βιγλής. Το 1984 δολοφονήθηκαν στο µεν Σχοινούδι ο Ευστράτιος Στυλιανίδης, στην δε Παναγιά ο Νίκος Λαδάς. Λίγα χρόνια αργότερα στο χωριό Γλυκύ ο Ζαφείρης ∆εληκωνσταντής. Το 1984 η Τουρκική Κυβέρνηση για την πλήρη ολοκλήρωση του περίφημου «eritme programi», έσπευσε να δημεύσει και τα τελευταία 956 στρέμματα, απαγορεύοντας πλέον και την κτηνοτροφία και χαρακτηρίζοντας όσα βοσκοτόπια έμειναν είτε σαν δάση είτε σαν αναδασωτέες εκτάσεις και εθνικούς δρυµούς.

Όλα τα ανωτέρω ενδεικτικά αναφερθέντα αποτελούν ξεκάθαρη και ευθεία παραβίαση των άρθρων 14 και Πρωτοκόλλου VIII περί αµνηστίας, 37, 38, 39, 40 και 42 της Συνθήκης της Λωζάνης. Για την εφαρµογή των παραπάνω άρθρων υπάρχει η εγγύηση της Κοινωνίας των Εθνών που προβλέπει το άρθρο 44 της Συνθήκης της Λωζάνης.

Για όλα αυτά τα περιστατικά ποτέ μα ποτέ  και όλως τυχαίως δεν έχει συλληφθεί από την τουρκική αστυνομία κανείς “άγνωστος” γνωστός τους. Δυστυχώς δε από πλευράς της Ελλάδος  δεν υπήρξε μια συστηματική και στρατηγική αντιμετώπιση και διεκδίκηση απονομής δικαιοσύνης με σκοπό την διεθνή και διαρκή διαπόμπευση  της σταθερής τουρκικής πολιτικής για «εργαλειοποίηση» των αποτρόπαιων μεθόδων της, αλλά κυρίως την προστασία των χριστιανικών (ελληνικών ή μη) πληθυσμών.  Δεν υπήρξε λόγου χάρη καμία προσφυγή ενώπιον διεθνών οργανισμών, όπως το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου που θα μπορούσαν να επιβάλουν μέτρα. Υπήρξαν μόνον χλιαρές αντιδράσεις μιας προσφυγής στην UNESCO στις 31 Αυγούστου 1964  που μας κάλεσε να λάβουμε «μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης», μιας επιστολής διαμαρτυρίας προς το Συμβούλιο Ασφαλείας το 1965 για το κλείσιμο των σχολείων στην Ίμβρο και την Τένεδο που είχε ως αποτέλεσμα συστάσεις και μιας διαμαρτυρίας του Έλληνα αντιπροσώπου στα Ηνωμένα Έθνη τον Οκτώβριο του 1964 για την αρπαγή του δημοτικού σχολείου της Τενέδου και τη μετατροπή του σε στρατώνα. Βέβαια, αν θέλουμε να είμαστε δίκαιοι, κατανοούμε ότι το ψυχροπολεμικό κλίμα της εποχής σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η Τουρκία είχε επιλέξει να είναι με την πλευρά της Δύσης, ήταν πάντοτε ένα πρόσκομμα για την επιβολή κυρώσεων. Όμως, η πραγματικότητα είναι ότι τελικά η γείτονα χώρα μέχρι σήμερα, εντελώς ανενόχλητη, ακολουθεί την πολιτική της, αφού η Ελλάδα με την απαθή συνολικά στάση της έδωσε όλα τα «περιθώρια».

Και είναι χαρακτηριστικό ότι ούτε η ρήτρα της αμοιβαιότητας για την εφαρμογή της Συνθήκης δεν χρησιμοποιήθηκε για όσα ταραχοποιά στοιχεία προκαλούν διχόνοια και μίσος μεταξύ των μουσουλμάνων και των χριστιανών της Θράκης ή έχουν «σχισματικές» τάσεις. Φυσικά απέχει πόρρω από τον πολιτισμό και την παιδεία μας η χρήση των βάρβαρων και αποτρόπαιων μεθόδων που το πολιτικό καθεστώς της γείτονος χώρας μεταχειρίστηκε. Είναι, όμως, εξαιρετικά ενοχλητικό να σου «κουνούν το δάχτυλο» ο «νεο-οθωμανός» Ερντογάν και σύμπασα η όμοιας αντίληψης πολιτική ηγεσία της Τουρκίας (ακόμη και με άκρως απαξιωτικές και προσβλητικές εκφράσεις) για δήθεν παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και συνθηκών, υποκρινόμενοι το θύμα, ενώ οι ελληνικές κυβερνήσεις σκόπιμα και με στρεβλή ηττοπαθή πολιτική φρόντισαν να (απο)σιωπήσουν τις φρικαλεότητες που έχει μέχρι σήμερα ο ελληνισμός υποστεί.

Το παρόν συνιστά μια υπενθύμιση προς την Ελληνική Πολιτεία μέρους μόνον των ελληνικών διεκδικήσεων από την συστηματική μέχρι και σήμερα καταστρατήγηση της Συνθήκης της Λωζάννης, οι οποίες είναι απαράγραπτες και για τον επιπλέον λόγο ότι  εμπίπτουν αναμφίβολα στην έννοια του  «εγκλήματος κατά της ανθρωπότητας».

Κάποια στιγμή, όμως, πρέπει να ξυπνήσουμε από τον λήθαργο πριν καταστούμε ως έθνος «λήθη»!
Αικατερίνη Πουλάκη

The post Οι απαράγραπτες ελληνικές απαιτήσεις κατά της Τουρκίας appeared first on ΠΥΞΙΔΑ – Ινστιτούτο Γεωπολιτικής, Εθνικής Συγκρότησης & Ανάπτυξης (Ι.Γ.Ε.ΣΥ.Α.).

Είναι πολλοί που θεωρούν ότι η Συνθήκη των Σεβρών έχει καταργηθεί από τα γεγονότα και από μεταγενέστερες συνθήκες και δεν ισχύει. Αν κάνουμε μια ιστορική αναδρομή μέχρι σήμερα θα δούμε ότι τούτο δεν είναι ακριβές.

Η Συνθήκη των Σεβρών αποτελεί καταρχάς μια επιμέρους «εξειδικευμένη ρύθμιση» της Διεθνούς Συνδιάσκεψης των Παρισίων που σημάδεψε το οριστικό τέλος του Ά Παγκοσμίου Πολέμου και «ρύθμισε» τις κυρώσεις εις βάρος των ηττημένων και τα «κέρδη» των νικητών, από την οποία προέκυψαν επιπλέον η Συνθήκη των Βερσαλιών (Ιούνιος 1919), που προέβλεπε τις επιπτώσεις της ήττας της Γερμανίας, η συνθήκη του Αγίου Γερμανού (Σεπτέμβριος 1919) που επί της ουσίας διέλυε την Αυστροουγγαρία ως αυτοκρατορία, η συνθήκη του Νεϊγύ (Νοέμβριος 1919) που υποχρέωνε τη Βουλγαρία προς παραίτηση για Ανατολική Μακεδονία και Δυτική Θράκη υπερ της Ελλάδας και άλλων εδαφών υπερ Σερβίας και Ρουμανίας και η συνθήκη του Τριανόν (Ιούνιος 1920) που αφορούσε την ανεξάρτητη πλέον Ουγγαρία και την περαιτέρω παραχώρηση εδαφών της.

Η συνθήκη των Σεβρών (28 Ιουλίου/10 Αυγούστου 1920) επιβλήθηκε στην Οθωμανική αυτοκρατορία με σκοπό την «τιμωρία» της λόγω της ενεργούς συμμετοχής της υπερ των Κεντρικών Δυνάμεων και επί της ουσίας συνιστούσε εκ πρώτης όψεως απόπειρα διάλυσεώς της. Ο σουλτάνος παραχωρούσε την κυριαρχία της Μεσοποταμίας (σημ. Ιράκ), της Παλαιστίνης και της Yπεριορδανίας (σημ. Ιορδανία) στη Βρετανία, ενώ της Συρίας και του Λιβάνου στη Γαλλία, ενώ η περιοχή της Ανατολίας περιερχόταν στην Ιταλία. Η Χετζάζ (τμήμα σήμερα της Σαουδικής Αραβίας) το Κουρδιστάν και η Αρμενία θα γίνονταν ανεξάρτητα κράτη. Τα νησιά Ίμβρος, Τένεδος και η Θράκη μέχρι της γραμμή της Τσαλτάτζας (δηλαδή στα πρόθυρα της Κωνσταντινούπολης) παραχωρούνταν στην Ελλάδα. Επίσης, η Οθωμανική Αυτοκρατορία αναγνώριζε επίσημα την ελληνική κυριαρχία στα νησιά του Β. και Α. Αιγαίου και η Ιταλία παραχωρούσε στην Ελλάδα τα Δωδεκάνησα, εκτός από τη Ρόδο και το σύμπλεγμα Μεγίστης (Καστελλόριζο).

Η Αντάντ ανέθετε στην Ελλάδα τη διοίκηση της περιοχής της Σμύρνης για πέντε χρόνια. Στη συνέχεια, οι κάτοικοι της περιοχής θα αποφάσιζαν με δημοψήφισμα για την τύχη της(άρθρα 65-83).

Τα Στενά του Ελλησπόντου, της Προποντίδος και του Βοσπόρου τέθηκαν υπό διεθνή έλεγχο μέσω Επιτροπής που θα συστηνόταν (με συμμετοχή της Ελλάδος) και οριζόταν ελεύθερη ναυσιπλοία για κάθε εμπορικό ή πολεμικό πλοίο (άρθρα 37-61).

Η Κωνσταντινούπολη (άρθρο 36) παρέμενε μεν πρωτεύουσα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όπου μπορούσε η Κυβέρνησή της (Σουλτάνος) να διαμένει εκεί, όμως, σύμφωνα με το άρθρο 36 της Συνθήκης, αν οι οθωμανικές αρχές δεν εφήρμοζαν την Συνθήκη, ιδίως στον τομέα σεβασμού των δικαιωμάτων των εθνικών, γλωσσικών ή θρησκευτικών μειονοτήτων, τότε θα έχαναν την Κωνσταντινούπολη με απόφαση των Συμμάχων, αντίληψη που έντεχνα είχε προωθήσει ο Βενιζέλος…

Στο άρθρο 84 η Οθωμανική Αυτοκρατορία παραιτείτο πάσης διεκδικήσεως υπερ της Ελλάδας πάντων «των δικαιωμάτων και των τίτλων επί των εδαφών των κειμένων εν Ευρώπη, πέραν των δια της παρούσης συνθήκης οριζομένων συνόρων της Τουρκίας…» επί των νησιών Ίμβρου και Τενέδου, ενώ επικυρούται η προσάρτηση στην Ελλάδα των λοιπών νησιών που της είχαν ήδη παραδοθεί με την Συνθήκη των Αθηνών το 1913. Μάλιστα, αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι η παραίτηση αυτή δεν επηρέαζε το νομικό καθεστώς «εις τας νήσους κείμενας εις απόστασιν μέχρι τριών μιλίων από της ασιατικής ακτής…» . Ομοίως παραιτήθηκε τίτλων και δικαιωμάτων υπερ της Ιταλίας (άρθρο 122) για την Αστυπάλαια, Ρόδο, Χάλκη, Κάρπαθο, Κάσο, Τήλο, Νίσυρο, Κάλυμνο, Λέρο Πάτμο, Λειψούς, Σύμη και Κώ «…και των νησίδων των εξ αυτών εξηρτημένων ως και της νήσου Μεγίστης (Καστελλορίζου)» .

Η υλοποίηση της Συνθήκης των Σεβρών 100 χρόνια μετά

Παρότι, λοιπόν, υπάρχει η αντίληψη ότι η εν λόγω συνθήκη δεν λειτούργησε, τούτο είναι εξαιρετικά ανακριβές. Καταρχάς, ως προς τις δεσμεύσεις της Τουρκίας προς τις συμμαχικές δυνάμεις, παρά την εσωτερική αντίδραση των κεμαλικών, οι τελευταίοι αναγκάστηκαν διπλωματικά να τις αποδεχθούν, προσπαθώντας όμως στρατιωτικά να τις αναιρέσουν, όπως λόγου χάρη σε σχέση με την Ελλάδα με την οποία επακολούθησαν η Μικρασιατική καταστροφή και η Συνθήκη της Λωζάνης (1923).

Παρά ταύτα, αν για παράδειγμα δούμε το νομικό καθεστώς για τα νησιά του Αιγαίου ελάχιστα άλλαξε, πλην της Ίμβρου και της Τενέδου και των Λαγουσών νήσων (Μαυρυών). Ειδικότερα το άρθρο 12 της Συνθήκης της Λωζάννης του 1923 προβλέπει τα εξής: «Η ληφθείσα απόφασις της 13ης Φεβρουαρίου 1914 υπό της Συνδιασκέψεως του Λονδίνου εις εκτέλεσιν των άρθρων 5 της Συνθήκης του Λονδίνου της 17/30 Μαϊου 1913 και 15 της Συνθήκης των Αθηνών της 1/14 Νοεμβρίου 1913, η κοινοποιηθείσα εις την Ελληνικήν Κυβέρνησιν τη 13 Φεβρουαρίου 1914 και αφορώσα εις την κυριαρχίαν της Ελλάδος επί των νήσων της Ανατολικής Μεσογείου, εκτός της Ίμβρου, Τενέδου και των Λαγουσών νήσων (Μαυρυών), ιδία των νήσων Λήμνου, Σαμοθράκης, Μυτιλήνης, Χίου, Σάμου και Ικαρίας επικυρούται, υπό την επιφύλαξιν των διατάξεων της παρούσης Συνθήκης των συναφών προς τις υπό την κυριαρχίαν της Ιταλίας διατελούσας νήσους, περί ων διαλαμβάνει το άρθρο 15. Εκτός αντιθέτου διατάξεως της παρούσης Συνθήκης, αι νήσοι, αι κείμεναι εις μικροτέραν απόστασιν των τριών μιλίων της ασιατικής ακτής, παραμένουσιν υπό την τουρκικήν κυριαρχίαν».Ενώ στο άρθρο 15 της Συνθήκης της Λωζάννης προβλέπεται ότι «η Τουρκία παραιτείται υπέρ της Ιταλίας παντός δικαιώματος και τίτλου επί των κάτωθι απαριθμουμένων νήσων, τουτέστι της Αστυπαλαίας, Ρόδου, Χάλκης, Καρπάθου, Κάσσου, Τήλου, Νισύρου, Καλύμνου, Λέρου, Πάτμου, Λειψούς, Σύμης και Κω, των κατεχομένων νυν υπό της Ιταλίας και των νησίδων των εξ αυτών εξαρτωμένων, ως και της νήσου Καστελλορίζου». Το δε άρθρο 16 της ίδιας ως άνω Συνθήκης «η Τουρκία δηλοί ότι παραιτείται παντός τίτλου και δικαιώματος πάσης φύσεως επί των εδαφών ή εν σχέσει προς τα εδάφη άτινα κείνται πέραν των προβλεπομένων υπό της παρούσης Συνθήκης ορίων, ως και επί των νήσων, εκτός εκείνων ων η κυριαρχία έχει αναγνωρισθή αυτή δια της παρούσης Συνθήκης, της τύχης των εδαφών και των νήσων τούτων κανονισθείσης ή κανονισθησομένης μεταξύ των ενδιαφερομένων».

Τα τρία αυτά άρθρα επαναλαμβάνουν, με τις αναφερόμενες εξαιρέσεις, τις δεσμεύσεις και όρους της Συνθήκης των Σεβρών για το νομικό καθεστώς των αναφερομένων νησιών και των «νησίδων των εξ αυτών εξαρτωμένων» (δηλαδή των δραχονησίδων) στο Αιγαίο, ενώ αργότερα με το το άρθρο 14 της Συνθήκης Ειρήνης των Παρισίων (10.12.1947) η ηττημένη Ιταλία «… εκχωρεί εις την Ελλάδα εν πλήρει κυριαρχία τας νήσους της Δωδεκανήσου τας κατωτέρω απαριθμουμένας, ήτοι: Αστυπάλαιαν, Ρόδον, Χάλκην, Κάρπαθον, Κάσον, Τήλον, Νίσυρον, Κάλυμνον, Λέρον, Πάτμον, Λειψών, Σύμην, Κω και Καστελλόριζον, ως και τας παρακειμένας νησίδας».

Είναι προφανές ότι τα ανωτέρω αναιρούν ευθέως την όψιμη «περί γαλάζιας πατρίδας» θεωρία της γείτονος χώρας, στην οποία ανήκουν μόνον τα νησιά που απέχουν 3 μίλια από τις ακτές της, πλην Ιμβρου, Τενέδου και Λαγουσών Νήσων.

Το ίδιο διαπιστώνουμε και ως προς την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά, γεγονός το οποίο επαναλήφθηκε στην Συνθήκη της Λωζάνης και ισχύει με την Συνθήκη του Μοντρέ (1936), την οποία επιθυμεί τώρα η Τουρκία να «παρακάμψει» με την κατασκευή της διώρυγας της Κωνσταντινούπολης.

Σημειώνουμε, επίσης, ενδεικτικά τα εξής εντυπωσιακά στοιχεία σε σχέση με την Συνθήκη των Σεβρών: α) για πρώτη φορά προβλέπεται ανεξάρτητο κράτος Κουρδιστάν, για το οποίο έκτοτε καμία άλλη συνθήκη δεν αναφέρει παρότι ευρέως συζητάται, β) η Αρμενία, της οποίας τα σύνορα υπέδειξε ο Woodrow Wilson, Πρόεδρος τότε των Η.Π.Α., είχε προς Βορρά θαλάσσια σύνορα, περιλαμβάνοντας τμήμα του Πόντου, γ) η Συνθήκη των Σεβρών υπογράφηκε από την Τουρκία και όχι από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, ενώ στα άρθρα 27-35 γίνεται ρητή περιγραφή στα ακριβή σύνορά της, δ)η Τουρκία υπέγραψε με ρητή εξουσιοδότηση του (τελευταίου) Σουλτάνου Μεχμετ Στ΄, η βούληση του οποίου την δέσμευε, σύμφωνα με το καθεστώς διακυβέρνησής της (και δεν απαιτείτο επικύρωση, όπως στα κοινοβουλευτικά καθεστώτα) και ενώ ήδη οι νεότουρκοι έχουν από το 1908 επικρατήσει, στ) υπάρχει ολόκληρο κεφάλαιο για τον σεβασμό των εθνικών, γλωσσικών και θρησκευτικών μειονοτήτων για τα οποία επιφυλάσσομαι να αναφερθώ μελλοντικά, ζ) αναγνωρίζονται ως ανεξάρτητα κράτη η Αρμενία, η Συρία και η Μεσοποταμία και η Εδζαζη, τμήμα της σημερινής Σαουδικής Αραβίας, η) η Τουρκία παραιτείται υπερ της Μ. Βρεττανίας ως προς την Αίγυπτο, η οποία αν και αυτόνομη, παραμένει υπό την προστασία τη τελευταίας, ενώ αναγνωρίζει (και μάλιστα αναδρομικά) την επιρροή της Γαλλίας στο Μαρόκο και στην Τυνησία και την προσάρτηση στην Μεγάλη Βρεττανία της Κύπρου και του Σουδάν, ι) για πρώτη φορά γίνεται αναφορά περί διοικητικής οργάνωσης της Παλαιστίνης και διοίκησής της από συμμαχική δύναμη της Ανταντ, καθώς και «υπέρ ιδρύσεως εν Παλαιστίνη εθνικού κέντρου του ισραηλιτικού λαού», το οποίο αποτελεί σαφή προπομπό του σημερινού Ισραήλ, ια) η Τουρκία παραιτείτο κάθε προνομίου και δικαιώματος στην Λιβύη που της είχε αναγνωρισθεί με την Συνθήκη της Λωζάνης του 1912.

Τέλος, έχει ενδιαφέρον ότι ούτε η Συνθήκη των Σεβρών ούτε όμως και η μεταγενέστερη συνθήκη της Λωζάνης φέρουν υπογραφή των ΗΠΑ και της Σοβιετικής Ένωσης για διαφορετικούς λόγους ανά περίπτωση.

Συνεπώς, είναι προφανές ότι σε 100 χρόνια έχουν παραχθεί πολλά από τα αποτελέσματα της υποτιθέμενης μη ισχύσασας Συνθήκης κι αυτό δεν είναι διόλου τυχαίο.

Όμως, το γεγονός της αναμφισβήτητης επιρροής της Συνθήκης στα τεκταινόμενα πέριξ της πρώην Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, προκύπτει και από τις δηλώσεις του ίδιου του Ερντογαν στις 16-12-2019 στο τηλεοπτικό δίκτυο Ahaber και ενώ ήδη έχει από τον Νοέμβριο ανακοινωθεί το άκυρο σύμφωνο Τουρκίας-Λιβύης για ΑΟΖ:
«Κάναμε σαφές ότι δεν θα επιτρέψουμε μονομερείς ενέργειες εναντίον της Τουρκίας. Αυτό το είπαμε και στον Μητσοτάκη και στην αποστολή του, τόσο εγώ ο ίδιος προσωπικά όσο και η συνοδεία μου κατά την τελευταία σύνοδο του ΝΑΤΟ. Εκείνοι έχουν ακόμη συγκεκριμένες προσδοκίες. Είπαμε ότι όλα τα κάνουμε με βάση το διεθνές δίκαιο και θα συνεχίσουμε να το κάνουμε. Στην ανατολική Μεσόγειο φυσικά και ανησυχούν όσοι δεν λογάριασαν το διεθνές δίκαιο και τα δικαιώματα της Τουρκίας. Έγιναν προσπάθειες για κάποια σχέδια εδώ. Αλλά ενεργώντας δίκαια, τα ρίξαμε στο κενό. Και θα προχωρήσω ακόμη περισσότερο. Εδώ μιλάμε για πλήρη ανατροπή των Σεβρών. Το βήμα έγινε».

Πως γίνεται, λοιπόν, να ανατρέπεται κάτι που δεν ισχύει?

Κάτια Πουλάκη

The post Συνθήκη των Σεβρών: Ο εφιάλτης του Ερντογάν appeared first on ΠΥΞΙΔΑ – Ινστιτούτο Γεωπολιτικής, Εθνικής Συγκρότησης & Ανάπτυξης (Ι.Γ.Ε.ΣΥ.Α.).